Opis
SPIS TREŚCI
WSTĘP 5
1. ROZSZCZEP PODNIEBIENIA PIERWOTNEGO I/LUB WTÓRNEGO JAKO
WADA ROZWOJOWA 11
1.1. Podstawowe zagadnienia dotyczące wady rozszczepowej 11
1.2. Etiologia i patogeneza rozszczepów 13
1.3. Podział rozszczepów 16
1.4. Występowanie rozszczepów 19
1.5. Rozszczep a współistniejące wady rozwojowe 20
1.6. Prototypowe cechy dziecka z rozszczepem 21
1.6.1. Obraz dziecka z rozszczepem z perspektywy teorii prototypów 21
1.6.2. Prototyp anatomiczny 24
1.6.3. Prototyp dysfunkcji biologicznych 35
1.6.4. Prototyp komunikacji, a w nim prototyp artykulacji 39
1.6.5. Prototypowe doświadczenia dziecka z rozszczepem 39
1.7. Wielospecjalistyczne leczenie dzieci z rozszczepem 41
1.7.1. Program wielospecjalistycznego leczenia dzieci z rozszczepem wargi
i podniebienia 44
2. ZABURZENIA MOWY U OSÓB Z ROZSZCZEPEM (W POLSCE I NA
ŚWIECIE) – PRZEGLĄD BADAŃ 46
2.1. Rekonesans zagadnień 46
2.2. Badania zaburzeń mowy u osób z rozszczepem opublikowane w Polsce 48
2.2.1. Strategie radzenia sobie z rozszczepem a wymowa dziecka 48
2.2.2. Patomechanizm i uwarunkowania zaburzeń wymowy 51
2.2.3. Badanie wymowy dzieci i młodzieży z rozszczepem 60
2.2.4. Sposób oceny i opisu zaburzeń wymowy 62
2.2.5. Rozwój mowy dzieci z rozszczepem 67
2.2.6. Autokorekcja zaburzeń mowy u osób z rozszczepem podniebienia?
71
2.2.7. Podsumowanie 73
2.3. Badania zaburzeń mowy u osób z rozszczepem opublikowane w literaturze
światowej 74
2.3.1. Wprowadzenie 74
2.3.2. Kategorie opisu zaburzeń realizacji fonemów u osób z rozszczepem 74
2.3.3. Artykulacja kompensacyjna 77
2.3.4. Ocena jakościowa głosek wadliwych 79
2.3.5. Cechy wymowy a warunki anatomiczno-czynnościowe 80
2.3.6. Rozwój mowy dzieci z rozszczepem 83
3. ZABURZENIA REALIZACJI FONEMÓW U OSÓB Z ROZSZCZEPEM
W OPISIE LINGWISTYCZNYM – PROPOZYCJA WŁASNA ANALIZY
KOGNITYWNEJ 87
3.1. Tło problemu 87
3.2. Różnorodność ujęć 89
3.2.1. Nazwy cech zaburzeń realizacji fonemów uwzględniane w literaturze 89
3.2.2. Zaburzenia artykulacji i nosowanie 91
3.2.3. Zaburzenia artykulacji, w tym nosowanie 92
3.3. Istota nienormatywnych realizacji fonemów spółgłoskowych 94
3.3.1. Wyznaczniki opisu zaburzeń 94
3.3.2. Lingwistyczna interpretacja artykulacji kompensacyjnej 100
3.3.3. Lingwistyczna interpretacja współruchów mimicznych 104
3.4. Zaburzenia mowy u osób z rozszczepem w typologii zaburzeń mowy 104
3.5. Dyslalia rozszczepowa 108
3.6. Metoda badania zaburzeń realizacji fonemów 108
4. ZABURZENIA REALIZACJI FONEMÓW SPÓŁGŁOSKOWYCH ZE
WZGLĘDU NA MIEJSCE ARTYKULACJI Z PERSPEKTYWY BADAŃ
WŁASNYCH 111
4.1. Metodologia i teren badań 111
4.2. Fonetyka mowy rozszczepowej ze względu na miejsce artykulacji 112
4.2.1. Rodzaje dyslokacji 112
4.2.2. Dystrybucja dyslokacji w zależności od fonemu 116
4.2.3. Schematyczna wizualizacja dyslokacji 118
4.3. Prototypowe cechy realizacji fonemów spółgłoskowych ze względu na miejsce
artykulacji u osób z rozszczepem 123
4.4. Etiologia zaburzeń realizacji fonemów u osób z rozszczepem 127
5. LOGOPEDYCZNA TERAPIA ZABURZEŃ MOWY U DZIECI
Z ROZSZCZEPEM 129
5.1. Terapia zaburzeń mowy u dzieci z rozszczepem w świetle literatury 129
5.2. Wczesna interwencja logopedyczna 131
5.2.1. Ogólny cel wczesnej interwencji logopedycznej 131
5.2.2. Czas podejmowania działań 133
5.2.3. Kategorie oddziaływań w przypadku wczesnej interwencji 134
5.3. Terapia zaburzeń wymowy 138
5.3.1. Podstawowe warunki efektywności terapii logopedycznej 138
5.3.2. Etapy terapii logopedycznej 139
5.3.3. Rodzaje ćwiczeń logopedycznych 142
5.3.4. Sekwencja głosek 143
5.3.5. Ćwiczenia podniebienia miękkiego i zwarcia podniebienno-gardłowego 147
5.3.6. Zasady terapii logopedycznej 149
5.4. Miejsce logopedy w wielospecjalistycznym leczeniu dzieci z rozszczepem 151
ZAKOŃCZENIE 155
BIBLIOGRAFIA 157
SPIS TABEL 175
SPIS RYSUNKÓW 176
SPIS ZDJĘĆ 177
ABSTRACT 179
