Opis
Przygotowana książka przedstawia praktyczne rozwiązania dotyczące diagnozy i terapii logopedycznej w przypadku wybranych form dyslalii obwodowej anatomicznej i/lub funkcjonalnej. Autorka prezentuje paradygmat diagnozy, opisując analityczno-fonetyczną metodę badania wymowy, a także wskazuje na kryteria oceny warunków anatomiczno-czynnościowych. Prowadzi analizy ukazujące podstawy terapii zaburzeń czynności prymarnych, jak również przedstawia fizjologiczną metodę terapii w przypadku dysfunkcji oddychania i połykania od 3-4 roku życia. W kolejnej części książki autorka poddaje analizie dotychczasowy trójfazowy model terapii wad wymowy, jaki jest obecny w logopedii od kilkudziesięciu lat, a także opisuje strategiczną metodę usprawniania realizacji fonemów w dyslalii obwodowej, ukazując oryginalne ujęcie zagadnienia.
SPIS TREŚCI
WSTĘP 9
ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY ROZWAŻAŃ O PROCEDURZE
USPRAWNIANIA REALIZACJI FONEMÓW 21
1.1. O kształtowaniu się fonemu i głoski w ontogenezie 22
1.1.1. Fonem i głoska 22
1.1.2. Fonem jako prototyp i kategoria radialna 23
1.1.3. Główne ścieżki rozwoju fonemu i głoski 41
1.1.4. W drodze do fonemu i głoski 46
1.1.4.1. O rozwoju percepcji słuchowej 47
1.1.4.2. O roli wzroku w percepcji mowy 54
1.1.4.3. O rozwoju toru głosowo-artykulacyjnego 54
1.1.4.4. O treningu narządów mowy 56
1.1.4.5. O rozwoju tworzenia dźwięków 69
1.1.4.6. Człowiek jako pośrednik między dzieckiem a językiem 81
1.1.5. Przyswajanie mowy w ujęciu metaforycznym 87
1.2. O diagnozie i terapii zaburzeń realizacji fonemów 88
1.2.1. O różnych modelach diagnozy 89
1.2.2. Procesy realizacyjne w ujęciu wąskim i szerokim 91
1.2.3. Głoska wadliwa jako efekt kompensacji trudności 93
1.2.4. O „narzędziach” zespołu ustno-twarzowo-gardłowego 96
1.2.5. Diagnoza jako rekonstrukcja powstania zaburzeń 106
1.2.6. Typy terapii ze względu na relację do diagnozy 110
1.2.7. Terapia logopedyczna – rzemiosło, sztuka czy odkrycia? 111
ROZDZIAŁ 2. DIAGNOZA LOGOPEDYCZNA 115
2.1. Cechy, etapy i wątki diagnozy 115
2.2. Główne kategorie badania logopedycznego 118
2.3. Ocena realizacji fonemów 121
2.3.1. Wprowadzenie 121
2.3.2. Znajomość systemu fonemowego i opisów głosek uznanych
za normatywne realizacje fonemów jako podstawa diagnozy 124
2.3.3. Analityczno-fonetyczna metoda badania wymowy 126
2.3.4. Techniczna strona badania 128
Dyslalia obwodowa. Diagnoza i terapia logopedyczna wybranych form zaburzeń
6
2.3.5. Kontekst i sposób wywoływania wypowiedzi 132
2.3.6. Zapis wyników badania 136
2.3.7. Terminy opisujące nienormatywne cechy głosek 137
2.4. Ocena anatomiczno-czynnościowych warunków wymowy 155
2.4.1.
Wprowadzenie 155
2.4.2. Parametry i metody badania 158
2.5. Ocena oddychania 171
2.6. Ocena czynności pokarmowych i picia, w tym połykania 173
2.7. Ocena słuchu fizjologicznego, fonemowego i fonetycznego 180
2.8. Wywiad 180
2.9. Karta badania logopedycznego 181
2.10. Nazwa jednostki nozologicznej zaburzenia wymowy 182
2.11. W kierunku programowania terapii logopedycznej 183
2.11.1. Możliwości i ograniczenia terapii logopedycznej 183
2.11.2. Poszukiwanie zasobów w pacjencie 184
2.11.3. O przecinaniu wędzidełka języka jeszcze raz 186
2.11.4. Analiza wyników badań 187
ROZDZIAŁ 3. ZAŁOŻENIA STRATEGICZNEJ METODY
USPRAWNIANIA REALIZACJI FONEMÓW – SMURF 191
3.1. Podstawy terapii 191
3.1.1. Niedookreślenia trójfazowego modelu terapii w dyslalii 192
3.1.2. Dwie drogi uczenia się głosek 197
3.1.3. Analityczno-fonetyczna metoda oceny realizacji fonemów
a wywoływanie głosek 201
3.1.4. Fonetyka i patofonetyka jako podstawa terapii dyslalii 202
3.1.5. O konstruowaniu przedpola artykulacji 203
3.1.6. Metody terapii strategicznej (SMURF) 205
3.2. Wywoływanie głosek – termin metaforyczny czy dosłowny? 208
3.3. Fizjologiczno-fonetyczne podejście do wywoływania głosek 213
3.4. Procedura a metoda i strategia 218
ROZDZIAŁ 4. STRATEGICZNA METODA USPRAWNIANIA
REALIZACJI FONEMÓW – SMURF 225
4.1. Konstruowanie przedpola artykulacji 226
4.1.1. Dzieci z ryzyka zaburzeń sprawności artykulacyjnej 226
4.1.2. Fizjologiczna terapia miofunkcjonalna – FTM 232
4.1.2.1. Podstawy logopedycznej terapii miofunkcjonalnej 232
